Sen. Tito Sotto: Mamanlahiyo

“pla.hi.yo png [ Esp plagilador]: 1. pagtulad o pagkopya sa gawa ng iba at may hangaring manlinlang: PLAGIARISM 2. anumang bagay na kinopya, lalo sa mga akda: PLAGIARISMpnd i.lpa.hi.yo, mag.pla.hi.yo, ma.man.la.hi.yo” – mula sa  UP DIKSIYONARYONG FILIPINO pahina 982.

Ginaya o tinagalog lang? bakit walang pagkilala sa pinanggalingan?

Nakakahiya mang aminin, marami sa mga nakaupo sa Estado-poder sa Gobyerno ng Republika ng Pilipinas ay walang sariling kakayahang bumalangkas ng ideya o konklusyon na tatalakay sa samu’t-saring isyung panlipunan. Sa puntong ito, bibigyan ko ng KREDITO at pagkilala ang ilang Pilipinong naging Lider o Pinuno sa kanilang mga larangan na mahusay sa mga talumpati at pagbalangkas o paggawa ng sariling akdang sanaysay. Ilan dito ay ang dating Pangulo at Diktador na si Ferdinand Marcos, ang dating Senador na si Ninoy,  at si Propesor Jose Maria Sison.

Napapahanga ako sa mga mananalumpati na hindi gumagamit ng kodigo o balangkas sa kanilang talumpati. Napakagaling ng ilang Orator na ispontanyo ang paglabas ng bawat wika pero nananatiling naaayon sa paksa at kabuuang larawan ng isyu. Marami sa mga Pilipino ang may angking galing sa pagsasalita at pagtatalumpati, natural daw ito sa mga Pinoy na mahilig isalarawan ang sarili sa paraang retoriko.

Pero kakaiba at tila hindi nakakatawa ang nangyayari ngayon sa Senado. Matapos ang unang insidente na kung saan di umano ay kinopya ni Sen. Tito Sotto ang kanyang talumpati sa apat o limang bloggers, muling pumutok ang isyu ng PAGPLAHIYO sa huling talumpati ni Sotto kontra RH Bill sa Senado noong ika-5 ng Setyembre.

Sa larawang kalakip ng akdang ito ay makikita ang bahagi ng talumpati ni US President Robert F. Kennedy at ang bahagi ng talumpati ni Sotto. Sa unang tingin ay tila magkaiba pero kapag binasa ang nilalaman nito ay sasambulat na TINAGALOG lamang ni Sotto ang bahagi ng talumpating ito at ginamit ng walang pagkilala kung saan nanggaling ito.

SABI NIYA

Hindi raw ito pagkopya o pagplahiyo. Sa katunayan nga daw ay isinalin niya ito sa Wikang Filipino upang hindi sabihing kinopya.

ANG AKIN LANG NAMAN

Hahaha.. Hindi ko maintindihan kung nasa Eat Bulaga pa rin si Sotto nung sinabi niya iyon. Nakakatawa ang mga dahilan ng Senador. Una, ang anumang uri o anyo ng paggaya sa gawa ng iba na may intensyong makapaglinlang ay PAGPLAHIYO. Kaya’t kung isasalin mo lamang sa ibang wika ang isang akda ay pagkopya pa rin ito. IDEYA at KABUUAN ng isang akda ang iyong kinopya.

KATAMARAN ang PAGPLAHIYO. Katamarang pag-isipan ang anumang bagay o usapin na iyong tatalakayin at bibigyang kahulugan. Katamaran ang umasa sa bilis ng Internet at Teknolohiya upang magkaroon ng isang READY-MADE na talumpati. Ang pangungopya ni SOTTO sa mga MAY-AKDA ay tulad ng PAGBILI ng isang ESTUDYANTE sa RECTO ng isang nakahanda nang THESIS.

Ang Pagplahiyo at PANGGAGAYA ay tulad rin ng PAGNANAKAW. Pagnanakaw hindi lamang ng eksaktong mga salitang ginamit kundi ang buod at esensya ng akda. Kapag ginagawa mo ito ay nilalabag mo ang karapatang intelektwal ng tao o manunulat. Libre ang lahat sa Internet, at hindi ko rin sinasabing wag humalaw sa mga sulating nakalathala dito. Pero kung plano mong isama sa iyong talumpati o sanaysay ang isang kinopyang akda o bahagi nito, ay nararapat lamang na bigyang kredito ang may-akda o gawaran ng pagkilala.

Ang PAGPALHIYO ay PAGNANAKAW, at kung nagagawa ito ni SEN. TITO SOTTO sa mga simpleng paggawa at paghanda ng isang talumpati, magagawa rin niyang magnakaw ng mas malalaki pang mga bagay. Kinukondena ng maraming manunulat ang PAGPLAHIYO o pagkuha ng bahagi o ng buong akda ng walang pahintulot o pagkilala, pero hindi ipinagkakait ang kaalaman sapagkat hindi kailanman naging eksklusibo sa iisang tao ang ideya o mga ideya. Ngunit ang garapalang pagnanakaw ng eksaktong salita at ideya ay nagpapatibay ng maling gawain… ANG PAGNANAKAW!
Hindi nakakatawa ang mga palusot at dahilan ng Senador.

Sa bandang huli, magpapatawang muli si Sotto. At sa puntong ito, nararapat sigurong lahat tayo ay tumawa sa kapalpakang gawa niya. Pero ang bigat ng kasalanang PAGNANAKAW ay hindi kailanman kailangang pagtawanan.

Ang pagiging tapat sa sarili ay walang kabayaran. Ang akdang ito ay tapat pong isinatitik. Walang kinopyang hindi binigyan ng pagkilala. Sana ganito ang gawin ng Senador na tila sa pelikula at telebisyon hinubog ng kasaysayan ang paraan ng pagpapahayag ng sarili, laging SCRIPTED! Laging umaasa sa nakahandang sasabihin na walang pagtitiyak kung saan ito nanggaling at sino ang gumawa.

SOTTO: MAGNANAKAW WAG TULARAN!

Advertisements

One thought on “Sen. Tito Sotto: Mamanlahiyo”

  1. maganda ang pagkakasulat at nakakabukas ng isip ng mga Pilipino na wag tumulad sa mga magnanakaw na gobyerno. Sila ang nararapat magsilbin magandang ehemplo. Pero anung nangyare sila ngayon ang nagiging maduming bahid ng naka-luklok sa pwesto. Sotto, huwag tularan..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s